ΙΙΙ. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ

1. Διδακτική Εμπειρία

Οι πρώτες διδακτικές μου εμπειρίες σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ήταν το 1994 όταν δίδαξα Γαλλική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο γαλλικό κολέγιο Saint Joseph της Πόλης για ένα έτος παραδίδοντας συγχρόνως ιδιαίτερα μαθήματα τουρκικής γλώσσας.

Σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δε, αντλήθηκαν από την συνεργασία μου με το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών Σπουδών. Από τον Ιούνιο του 1996 μέχρι τον Ιούνιο του 1998 διετέλεσα επιστημονική συνεργάτις του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μαρμαρά (Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Entstitüsü). Είχα έτσι την ευκαιρία να λάβω μέρος σε ερευνητικά προγράμματα και να διδάξω σε σεμινάρια του Ινστιτούτου. Συνεργάστηκα με τους καθηγητές V. Savaş, S. Demirbulak, M.Yörüng, A.Gündüz και δίδαξα στα σεμινάρια Πολιτική Οικονομία – Ιδιωτικοποιήσεις της Τουρκίας, Σχέσεις Τουρκίας-Ε.Ε και Μέθοδοι Ιστορικής Έρευνας.

Κατά την διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής μου διατριβής στο Κέντρο Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Birmingham συμμετείχα σε σεμινάρια που αφορούσαν την όψιμη Οθωμανική και την σύγχρονη Τουρκική ιστορία, τις μεταρρυθμίσεις του Κεμάλ, τον τουρκικό εθνικισμό κ.α.,. Στο πλαίσιο αυτό συνεργάστηκα με τους καθηγητές S. Morewood, R. Murphey, J. F. Haldon, και A. Bryer για την διοργάνωση τοu πρώτου Colloquium του κέντρου αυτού όπου και συμμετείχα με επιστημονική ανακοίνωση. Το 1999-2000 δίδαξα όψιμη οθωμανική και νεότερη τουρκική ιστορία στο Springdale College του Birmingham. Πιο πρόσφατα, το 2005 δίδαξα νεότερη τουρκική ιστορία (κοινωνία και οικονομία) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στο τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών.

Από το 2006 μέχρι σήμερα συνεχίζω τη διδασκαλία τουρκικής γλώσσας [στην Εθνική Σχολή Δημόσια Διοίκησης (ΙΝ.ΕΠ.)] παράλληλα με τα ερευνητικά μου ενδιαφέροντα που υλοποιώ κατά καιρούς με το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο και το Ινστιτούτο Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης.

2. Έρευνα

Το κύριο ερευνητικό μου έργο – η διδακτορική μου διατριβή εμπλουτισμένη με περαιτέρω βιβλιογραφία και πρωτογενή στοιχεία για την έκδοση-βιβλίου[1] με τίτλο ‘Turkish Policy towards Greek education in Istanbul 1923-1974, Secondary Education and Cultural Identity’ έχει μόλις κυκλοφορήσει από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο στα αγγλικά και εντός του 2004 θα μεταφραστεί στα ελληνικά και τουρκικά. Ο τομέας της πραγματείας αυτής παραμένει ανεξερεύνητος. Ένα από τα δυο βασικά αντικείμενα της έρευνας, δηλαδή η ελληνική παιδεία στην Κωνσταντινούπολη τα τελευταία 200 χρόνια σίγουρα αφορά όλον τον Ελληνισμό μια και η Πόλη είναι η φυσική κοιτίδα του. Ενώ την τελευταία εικοσαετία υπάρχει ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης από διακεκριμένους Έλληνες και ξένους επιστήμονες, το ενδιαφέρον των περισσοτέρων εστιάζεται στην ανάλυση της δομής των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων και στα συναφή θέματα.

Το δεύτερο βασικό αντικείμενο της έρευνας είναι η επιστημονική ανάλυση της ιστορίας του Κεμαλικού καθεστώτος μέσα από την ιστορία της ελληνικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Κωνσταντινούπολη. Έρευνα που χρίζει ιδιαίτερης προσοχής μια και το νέο καθεστώς λειτουργεί ανασταλτικά στην μέχρι τότε ραγδαία πνευματική και εκπαιδευτική εξέλιξη των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης, το νέο Τουρκικό κράτος εφαρμόζει μια πολιτική ‘υποχρεωτικής αφομοίωσης’. Αυτή η πολιτική ‘της καταναγκαστικής αφομοίωσης’ είναι πιο εμφανής μέσα από το ‘εθνικό πρόγραμμα παιδείας’ που εφάρμοσε - με επιτυχία - το Κεμαλικό καθεστώς, βασισμένο βέβαια αποκλειστικά σε εθνικιστικές ιδεολογίες. Η καλά μελετημένη ‘εθνικιστική εκπαιδευτική πολιτική’ του Κεμάλ δεν επέτρεψε την αυτόνομη ύπαρξη ξένων και μειονοτικών σχολείων, μετατρέποντάς τα, ουσιαστικά σε τουρκικά κρατικά σχολεία και εντάσσοντάς τα, στην τουρκική στρατογραφειοκρατία. Έτσι όχι μόνο θεσμικά (Türk Milli Eğitim Bakanlığı Rum Özel Okulları) αλλά και ουσιαστικά τα ελληνικά μειονοτικά σχολεία εντάχθηκαν στο πολιτικό μόρφωμα του Kεμαλικού καθεστώτος.

Για την εκπόνηση της έρευνας αυτής χρησιμοποιήθηκαν πρωτογενείς πηγές όπως:

• αλληλογραφία και υπομνήματα Βρετανών και Γάλλων διπλωματών την περίοδο 1867-1968 από τα αρχεία του Φόρεν Όφις
• αρχεία του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών που κάλυπταν την περίοδο 1919-1960
• εγκύκλιοι (Tezkere) από τα αρχεία του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών (Ankara Başbakanlık Arşivleri )
• χειρόγραφα αρχεία του Πατριαρχείου και της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης
• αρχεία του Μουσείου Μπενάκη (Αρχεία Βενιζέλου και Πολίτη)
• ανέκδοτα Αρχεία Βιγγοπούλου-Παπαζώτου
• ανέκδοτα αρχεία του Στρ. Ταρίνα
• αρχεία του ΕΛΙΑ, του ΕΙΕ και του ΚΝΕ
• συλλογή του Συλλόγου Κωνσταντινοπολιτών
• αρχεία των ομογενειακών λυκείων της Πόλης

ΙV. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΡΓΟ-ΔΗΜΟΣΙΕYΣΕΙΣ

1.Turkish Policy towards Greek education in Istanbul 1923-1974, Secondary Education and Cultural Identity, εκδόσεις ΕΛΙΑ, Αθήνα, 2004, 256. σελ.

α) Κεντρική Θεματική του έργου: Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης, το νέο τουρκικό κράτος εφαρμόζει μια πολιτική ‘υποχρεωτικής αφομοίωσης’ μέσω του προγράμματος ‘εθνικής παιδείας’. Αυτή η πολιτική ‘της καταναγκαστικής αφομοίωσης’ είναι πιο εμφανής μέσα από το ‘τουρκικό εθνικό πρόγραμμα παιδείας’ που εφαρμόσθηκε - με επιτυχία - από το 1923 και βασιζόταν αποκλειστικά σε εθνικιστικές ιδεολογίες. Διά την εμπέδωση της ‘εθνικιστικής εκπαιδευτικής του πολιτικής’, ο Κεμάλ απαγόρευσε την αυτόνομη ύπαρξη ξένων και μειονοτικών σχολείων, τα οποία μετέτρεψε ουσιαστικά σε τουρκικά κρατικά σχολεία, εντάσσοντας τα στην τουρκική στρατογραφειοκρατία. Απότοκος της πολιτικής αυτής - πέραν της συρρίκνωσης του Ελληνισμού - η ενίσχυση των προκαταλήψεων, εχθρικών εικόνων ή και απειλητικών παραστάσεων προς κάθε ετερογενές στοιχείο μέσα στο πλαίσιο της αναδυόμενης ‘Τουρκικής Δημοκρατίας’.

β) Δομή του έργου: Η έρευνα αυτή βασισμένη στα αρχεία του Υπουργείου Εξωτερικών της Αγγλίας, Ελλάδος, και Τουρκίας χωρίστηκε σε επτά βασικά κεφάλαια. Το πρώτο - και εισαγωγικό - κεφάλαιο περιλαμβάνει την ανάλυση της δομής των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων και αναφέρεται στην αναγέννηση των γραμμάτων του ελληνισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα. Εξετάζονται οι απόπειρες συνολικής αναδιοργάνωσης της οθωμανικής κοινωνίας - οι οποίες παραχωρούν την θέση τους σε έναν εθνικιστικό ακτιβισμό που έχει σαν αποστολή του τη σωτηρία της Αυτοκρατορίας μέσα από μια νέα εθνικιστική διαδικασία – καθώς και οι επιπτώσεις αυτών στην ελληνική εκπαίδευση της Πόλης. Η ιδιότητα της Πόλης ως μητρόπολης για την ελληνική εθνότητα περισσότερο απ’ότι ήταν για τις άλλες, αλλά και λόγοι που συνάγουν προς την διοικητική οργάνωση της εθνότητας σε σχέση προς το Οθωμανικό πολιτικό και πολιτειακό μόρφωμα προσδίδουν στην Πόλη πρωταρχικό ρόλο σε ότι έχει σχέση με την παιδεία των Ρωμιών. Στη συνέχεια εξετάζεται η κατάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η ίδρυση της εκκολαπτόμενης τουρκικής δημοκρατίας το 1923. Οι πολιτικές εξελίξεις στο Τουρκικό καθεστώς, πριν και κατά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης, η ανταλλαγή πληθυσμών και οι επιπτώσεις αυτών σηματοδοτούν μια νέα περίοδο τόσο για τον ελληνισμό της Πόλης όσο και για τον Ελληνισμό σε γενικά πλαίσια ο οποίος κυριολεκτικά συρρικνώνεται. Με το νέο καθεστώς αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση. Βάση της επιστημονικής αυτής πραγματείας αποτέλεσε, η πολιτική εξέγερση του εθνικισμού, του νέου τουρκικού κράτους με στόχαστρο τις μειονότητες και τα μειονοτικά εκπαιδευτήρια.

Παρά την προσέγγιση Βενιζέλου - Ατατούρκ το 1930 και παρά τις συμβάσεις ελληνοτουρκικής φιλίας, υπογεγραμμένες την ίδια εποχή, η εσωτερική πολιτική της Τουρκίας, πολιτική καχυποψίας και δυσπιστίας προς τις μειονότητες και η άνιση μεταχείριση των πολιτών του σεκουλαριστικού τουρκικού κράτους, παρέμειναν σταθερές. Απόρροια αυτών, οι μόνιμες παρενοχλήσεις και ταλαιπωρίες στην καθημερινή ζωή των μη μουσουλμάνων κατοίκων της Τουρκίας. Η Τουρκία, με την εξέγερση του εθνικισμού στην Ευρώπη και κυρίως με την επίδραση των Ναζί, υιοθέτησε μια ακραία εθνικιστική πολιτική κατά των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων και των ιδρυμάτων τους, όπως το Φόρο Περιουσίας κ.α. Οι επιπτώσεις, πρακτικές και ψυχολογικές αυτής της πολιτικής ήταν αναμφίβολα περισσότερο καταστρεπτικές δια την ελληνική μειονότητα και τα εκπαιδευτικά της ιδρύματα. Εξετάζεται λοιπόν στην μελέτη αυτή αναλυτικά, ο αγώνας επιβίωσης των ελληνικών εκπαιδευτηρίων αντιμέτωπων με το τουρκικό καθεστώς από το 1923 μέχρι το 1999. Για την εκπόνηση της έρευνας αυτής χρησιμοποιήθηκαν πρωτογενείς πηγές όπως αλληλογραφία και υπομνήματα Βρετανών και Γάλλων διπλωματών την περίοδο 1867-1968 από τα αρχεία του Φόρεν Όφις, αρχεία του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών που κάλυπταν την περίοδο 1919-1960 και αρκετές εγκύκλιοι (Tezkere) από τα αρχεία του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών (Ankara Başbakanlık Arşivleri)

2. Πενήντα Χρόνια Από τα Σεπτεμβριανά, Κωνσταντινούπολη, Πριν-Τότε-Μετά, (επιμέλεια και επιλογή κειμένων) εκδόσεις ΕΛΙΑ, Αθήνα, 2005, 230. σελ.

α) Κεντρική Θεματική του έργου: Τα ανθελληνικά γεγονότα του 1955 στην Κων/πολη, τελευταίος κρίκος, της με επιτυχία εφαρμοσθείσης ακραίας εθνικιστικής πολιτικής της Τουρκίας, διά την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου αποτελούν ημερομηνία ορόσημο, για τον ελληνισμό της Πόλης, συνεχίζοντας και σήμερα ακόμη, να αποτελούν πεδίο περαιτέρω έρευνας. Η μελέτη επιχειρεί μια σύντομη αναδρομή στο λαμπρό χτες, στο τραγικό τότε με μια σύντομη αναφορά και στο σήμερα.

β) Δομή του έργου: Το βιβλίο αποτελείται από τρεις ενότητες: Στην πρώτη ενότητα παρουσιάζονται δείγματα της πνευματικής άνοιξης της πάλαι ποτέ ανθούσης Πολίτικης ομογένειας. Στην δεύτερη ενότητα αναφέρονται τα τραγικά γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος περιγράφεται η μετασεπτεμβριανή περίοδος. Τα κείμενα που επιλέχτηκαν ανήκουν σε Κων/πολίτες ιστορικούς, λογοτέχνες,, δημοσιογράφους, ποιητές, πλην της ανεκδότου μελέτης του πρέσβη ε.τ. Βύρωνα Θεοδωρόπουλου, προξένου στην Πόλη την εποχή εκείνη.

3. Ετοιμάζονται για έκδοση το 2008-9:

- Σήμερα ασχολούμαι με την αποπεράτωση έρευνας στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο με θέμα τον Φόρο Περιουσίας, το 1942 στην Τουρκία, με αφορμή ένα ανέκδοτο ημερολόγιο ενός Έλληνα που υπηρέτησε στα τάγματα εργασίας και κατάφερε να διασώσει το προσωπικό του ημερολόγιο/χρονικό παρόλες τις αντίξοες συνθήκες του καιρού εκείνου.

- Η ελληνική έκδοση της διδακτορικής μου διατριβής.

V. ΑΡΘΡΑ – ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ - ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

1- Βιβλιοθήκη Λασκαρίδου, Νέο Φάληρο, 12/11/2005
Θέμα εισήγησης: Ο ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης σήμερα (50 χρόνια μετά από τα ανθελληνικά γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου, 1955-2005)

2- Βιβλιοθήκη Λασκαρίδου, Νέο Φάληρο, 19/11/2005
Θέμα εισήγησης: Η Συνθήκη της Λωζάννης και η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών. Το ζήτημα των etablis. Ίμβρος και Τένεδος.

3- Βιβλιοθήκη Λασκαρίδου, Νέο Φάληρο, 26/11/2005
Θέμα εισήγησης: Ο Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος Κωνσταντινουπόλεως και η συμβολή του στην ελληνική παιδεία.

4- Βιβλιοθήκη Λασκαρίδου, Νέο Φάληρο, 3/12/2005
Θέμα εισήγησης: Διοίκηση και εκπαίδευση της ελληνικής εθνικής κοινότητας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τα Τρία Οργανωτικά Πρότυπα των κοινοτήτων. Τα ιερά γράμματα και η θύραθεν παιδεία.

5- Ένωση Κωνσταντινουπολιτών, Αμπελόκηποι, 21/11/2005
Θέμα εισήγησης: ‘Το Κεντρικό Παρθεναγωγείο Κωνσταντινουπόλεως’, (υπό έκδοση-επισυνάπτεται)

6- Παγκόσμιο Συνέδριο Κωσταντινουπολιτών, Αμπελόκηποι, Μάιος, 2005
Θέμα εισήγησης: ‘Η ελληνική εκπαίδευση στην Κωνσταντινούπολη από το 1923 μέχρι σήμερα’, (βρίσκεται δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο στην ιστοσελίδα της Ένωσης Κων/των)

7- Στοά Βιβλίου- Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, Μάιος 2005
Θέμα εισήγησης: ‘Ο Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος Κωνσταντινουπόλεως’

8- ‘The anti-Greek riots of 1955 and their impact upon the Greek minority of Istanbul’ (Τα ανθελληνικά γεγονότα του 1955 και ο αντίκτυπος των γεγονότων στην ελληνική μειονότητα της Πόλης) Chronos Historical Journal, τεύχος 11, εκδόσεις του Πανεπιστημίου του Balamand, Lebanon, 2005, (επισυνάπτεται).

9- Εκπαίδευση και μειονότητες, εισήγηση σε συνέδριο/workshop της ΕΕ τον Ιούνιο του 2004.

10- Μειονότητες, ταυτότητα και γλώσσα, εισήγηση σε συνέδριο/workshop της ΕΕ που διοργανώθηκε τον Απρίλιο του 2006 και συμμετείχα ύστερα από πρόσκληση της Κομισιόν.

11- ‘Turkish Policy towards Greek education in Istanbul 1923-1929’ (‘Οι επιπτώσεις της τουρκικής πολιτικής επί της ελληνικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Κωνσταντινούπολης 1923-1929’) Chronos Historical Journal, τεύχος 7, εκδόσεις του Πανεπιστημίου του Balamand, Lebanon, 2003, σσ181-218.

12- Σειρά άλλων άρθρων με θέμα την εκπαίδευση στην Τουρκία και το τουρκικό κράτος (κυρίως την περίοδο 1923-1938) παρουσιάσθηκαν στα Colloquia που διοργανώθηκαν στο Κέντρο Βυζαντινών, Οθωμανικών και Νεοελληνικών Σπουδών, του Πανεπιστημίου του Birmingham στο Springdale College και στο Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μαρμαρά

13- Κωνσταντινούπολη, Πολίτης και Επτάλοφος: Άρθρα, επιμέλεια και συνεργασίες με τον Πολίτικο τύπο στην Ελλάδα.

14- Συνεργασία και μεταφράσεις για το ΑΩ, Τριμηνιαίο περιοδικό του Συνδέσμου Υποτρόφων του Κοινωφελούς Ιδρύματος Α. Σ. Ωνάσης, και με τον Οργανισμό για την Διεθνοποίηση της ελληνικής γλώσσας.

15- Λήμματα στην τετράτομη εγκυκλοπαίδεια που ετοιμάζεται από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σχετικά με τον Κων/λιτικο τύπο.

[1] Η αυθεντική μορφή της διατριβής καλύπτει την χρονική περίοδο (19ος αιώνας -1999). Ωστόσο η έκδοση βιβλίου περιορίζεται μέχρι το 1974 για λόγους δεοντολογίας. Επίσης στην έκδοση βιβλίου το κεφάλαιο που αναφέρεται στην Δυτική Θράκη έχει παραληφθεί για να αποτελέσει αργότερα ξεχωριστή μελέτη